Vẹo cột sống (P1- chẩn đoán Vẹo cột sống)

Tháng Năm 19, 2017 - admin

Không có bình luận

Loài người với bước tiến cao hơn bắt đầu đứng dậy đi bằng 2 chân. Cánh tay được tự do để cầm nắm. Cột sống vừa mềm dẻo, vừa ổn định góp phần chính vào tư thế đứng thẳng của con người. Đường cong của cột sống có thể thay đổi theo nhiều dạng, tạo thành những biến dạng cản trở khả năng sinh hoạt.

Đường cong bệnh lý theo mặt phẳng trán được định nghĩa là độ cong từ 10 độ trở lên có hoặc không kèm yếu tố xoay (theo Scoliosis Research Society). Nếu độ cong dưới 10 độ thì đó là những thay đổi trong giới hạn sinh lý bình thường.

Tần suất vẹo cột sống là 0.3% đến 2% dân số, 6% ở dân số trên 50 tuổi và 36% ở người trên 50 tuổi có loãng xương (nghiên cứu năm 1989, 1997 tại Mỹ)  Tại Việt Nam, 5%  dân số bị vẹo cột sống, trong đó có 2% cần can thiệp.


Loại vẹo cột sống:

  • Bẩm sinh: xảy ra có thể do thiếu các thành phần xương nhỏ cấu tạo nên đốt sống, xảy ra khi bào thai phát triển trong bụng mẹ. Nguyên nhân có thể do di truyền. Loại VCS này được phát hiện khi siêu âm thai, 1 số trường hợp nhẹ không thể phát hiện cho đến khi trẻ được sinh ra hoặc thậm chí cho đến khi trẻ lớn.
  • Khởi phát sớm: khởi phát trong giai đoạn sơ sinh đến 10 tuổi. Trong giai đoạn sớm này, tiến triển sẽ theo 2 hướng hoặc là tự điều chỉnh không cần điều trị, hoặc là càng ngày càng nặng thêm cần can thiệp tích cực. Nếu khởi phát nửa đầu độ tuổi, trẻ trai thường nhiều hơn, đường cong thường bên trái. Đối với nửa sau độ tuổi, trẻ gái bị nhiều hơn và đường cong thường bên phải.
  • Vẹo cột sống vô căn ở thanh niên: khởi phát trong độ tuổi từ 10 đến 18 tuổi. Loại VCS này thường đi kèm cả dị dạng xoay.
  • Thoái hóa ở người lớn tuổi: do những vi tổn thương tích tụ tạo ra những biến đổi trên cột sống.
  • Vẹo cột sống thần kinh cơ: do những bất thường về thần kinh gây ra rối loạn về vận động cơ, trong đó có nhóm cơ hỗ trợ, giữ ổn định cho cột sống. Ví dụ cho loại này là bại não, tật nứt đốt sống.
    Vẹo cột sống là triệu chứng nằm trong 1 hội chứng bẩm sinh.

Vẹo cột sống thường ít được phát hiện do trẻ ít được quan sát, theo dõi từ người nhà. Hiện nay, tầm soát vẹo cột sống đã được đưa vào chương trình y tế học đường. Tại nhà, cha mẹ cần thường xuyên theo dõi trẻ bằng cách quan sát tư thế khi trẻ đứng, tốt nhất là cởi áo để quan sát tư thế lưng tốt hơn.

Các dấu hiệu nghi ngờ vẹo cột sống bao gồm:

  • Một bên mỏm vai nhô cao hơn.
  • Xương bả vai 2 bên không cân đối.
  • Khi đứng thân người nghiêng sang một bên.
  • Cột sống cong vẹo sang một hoặc hai bên.
  • Ụ gồ ở lưng (rõ nhất khi trẻ đứng cúi lưng).
  • Đối diện với bên ụ gồ thường là vùng lõm.
  • Cột sống có thể ưỡn ra trước/gù ra sau.
  • Khung chậu bị nghiêng lệch và bị xoay.
  • Khớp háng một bên cao hơn.
  • Ngấn mông một bên cao hơn.
  • Khớp gối không cân đối khi nằm gập gối.
  • Một chân có thể ngắn hơn.

Thăm khám chuyên môn:

  • Mô tả: độ dài đoạn vẹo (đốt sống bắt đầu và kết thúc đường cong), hình dạng đường cong (chữ C hay chữ S)và hướng của bên lồi của đường cong. Khi BN cúi, người khám quan sát hình dạng lồng ngực xem có cân đối không. Đây là test cúi trước Adam.
  • Phát hiện bất thường, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay, chẩn đoán xác định dựa trên hình chụp Xquang thẳng nghiêng cột sống toàn bộ. Trên phim Xquang thẳng trước sau, cần xác định góc Cobb và tình trạng xoay của đốt sống.

Ở trẻ em và thanh niên, cần xét độ trưởng thành xương với đường Risser trên mào chậu.

Góc Cobb là tiêu chuẩn để cân nhắc điều trị

  • Mức độ nhẹ – Góc COBB ≤ 20 độ: Tập bài tập cột sống và khám lại 6 tháng/lần.
  • Mức độ trung bình-Góc COBB = 20-45 độ: Nẹp cột sống, bài tập cột sống và khám lại 6 tháng/lần.
  • Mức độ nặng-Góc COBB > 45 độ hoặc tiến triển xấu đi nhanh: phẫu thuật chỉnh hình cột sống.

 

Các dấu hiệu này, ba mẹ cần chú ý để phát hiện sớm, đồng thời đưa trẻ đến thăm khám ở những chuyên gia về Vẹo cột sống cũng như các trung tâm có đầy đủ công cụ, thiết bị.

Tham khảo thêm: Vẹo cột sống (P2- Điều trị Vẹo cột sống) tại http://huutam.net/555-2/

Dr.DH

admin

Để lại bình luận

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *