HỘI CHỨNG VAI ĐÔNG CỨNG

Tháng Bảy 4, 2017 - admin

Không có bình luận

FROZEN SHOULDER

Vai đông cứng, hay còn được gọi là viêm dính bao khớp, gây ra đau và cứng ở vùng vai. Theo thời gian, vùng vai trở nên vô cùng khó khăn trong việc di chuyển và cử động.

Vai đông cứng xảy ra trong khoảng 2% dân số nói chung. Hội chứng này xảy ra nhiều nhất trên những người tuổi từ 40 đến 60, và xảy ra ở phụ nữ nhiều hơn nam giới.


GIẢI PHẪU         

Vai là một khớp Chỏm và chảo được cấu tạo khá phức tạp, gồm 3 xương: đầu trên xương cánh tay có chỏm xương cánh tay, xương vai, và xương đòn.

Chỏm xương cánh tay được ôm bởi ổ chảo nông của xương vai. Và xung quanh khớp vai được tăng cường bởi mô liên kết mạnh mẽ gọi là bao khớp vai.

Để giúp cho vai của bạn di chuyển dễ dàng, bên trong khớp vai có chất hoạt dịch bôi trơn, giúp cho các cử động diễn ra hài hòa và êm ái.

Bao khớp vai xung quanh khớp vai và cấu trúc gân chóp xoay, AAOS 2003


MÔ TẢ BỆNH LÝ

Trong hội chứng vai đông cứng, bao khớp vai trở nên dày hơn, và trở nên chặt cứng. Những dài xơ cứng của mô – được gọi là dải xơ dính – phát triển ngày một nhiều hơn. Trong rất nhiều trường hợp, số lượng dịch khớp cũng giảm đi dần dần theo thời gian, làm cho khớp vai càng suy thoái về mặt cấu trúc.

AAOS

Dấu hiệu đầu tiên gợi ý tình trạng này là vai không thể di chuyển dễ dàng, trơn tru – dù tự thực hiện hay ngay cả khi có hỗ trợ của người khác. Hội chứng Vai đông cứng phát triển qua ba giai đoạn:

ĐÓNG BĂNG: trong giai đoạn này, đau diễn tiến chậm chạp, càng lúc càng tăng. Khi đau nặng nề hơn, vai sẽ mất dần tầm vận động. Giai đoạn đông cứng điển hình diễn ra từ 6 tuần đến 9 tháng.

ĐÔNG CỨNG: triệu chứng đau CÓ THỂ cải thiện trong giai đoạn này, nhưng cứng vai vẫn còn tồn tại. trong vòng 4 – 6 tháng của giai đoạn này, các hoạt động sống hằng ngày sẽ hết sức khó khăn.

RÃ ĐÔNG: cử động vai từ từ sẽ cải thiện trong giai đoạn này. Để quay trở lại cử động và sức mạnh vùng vai như bình thường có thể mất từ 6 tháng đến 2 năm.


NGUYÊN NHÂN

Nguyên nhân của hội chứng này chưa được hiêu biết một cách đầy đủ. Không có mối liên kết rõ ràng về một bệnh lý hay hoạt động cụ thể đóng vai trò chính yếu gây ra hội chứng. Có một vài yếu tố có thể mang lại nhiều nguy cơ phát triển hội chứng:

ĐÁI THÁO ĐƯỜNG: đông cứng vai xuất hiện nhiều hơn ở những người đái tháo đường, chiếm 10 – 20% dân số đái tháo đường. Lý do tại sao thì vẫn chưa được biết.

NHỮNG BỆNH LÝ KHÁC bao gồm: suy giáp, cường giáp, bệnh Parkinson, bệnh tim mạch.

BẤT ĐỘNG: đông cứng vai có thể xuất hiện và tăng lên sau khi vai bị bất động một thời gian dài do phẫu thuật, có thể là gãy xương hoặc là những chấn thương khác. Vì vậy, khuyến khích bệnh nhân cử động vai sớm phù hợp sau chấn thương hay phẫu thuật là một biện pháp tốt để ngăn ngừa vai đông cứng.


TRIỆU CHỨNG

Đau rất khó chịu và đôi khi dữ dội. đặc điểm cơn đau là đau nhiều hơn trong giai đoạn sớm của bệnh và khi di chuyển cacnhs tay. Đau thường khu trú ở vùng ngoài vai và đôi khi cả vùng trên của cánh tay.


KHÁM

Triệu chứng thực thể

Bác sĩ sẽ kiểm tra tầm vận động của vùng vai theo mọi hướng một cách cẩn thận sau khi thảo luận kĩ càng về triệu chứng cũng như tiền sử y khoa của bạn. Sau đó, nếu có bất kỳ chuyển động nào bị giới hạn, hoặc đau xảy ra khi đến giới hạn nào đó, các chỉ số đánh giá sẽ được ghi lại. Tầm vận động thực hiện được khi ai đó di chuyển cánh tay của bạn được gọi là “tầm vận động thụ động”. Bác sĩ sẽ so sánh tầm vận động này với tầm vận động đạt được khi bạn tự thực hiện một mình. Những người có hội chứng vai đông cứng sẽ có giới hạn vận động cả khi cử động chủ động và thụ động.

Hữu Tâm

Chẩn đoán hình ảnh

Để tìm nguyên nhân gây ra cứng khớp vai.

X Quang: nhằm xem xét những cấu trúc đậm đặc như xương, thấy được rõ ràng trên X Quang. X Quang có thể chỉ ra những rối loạn khác ở vùng vai như viêm khớp.

MRI vai: hay còn gọi là Chụp cộng hưởng từ vùng vai và SIÊU ÂM: cho hình ảnh tốt hơn về những mô mềm xung quanh khớp vai, ví dụ như ráh chop xoay.


ĐIỀU TRỊ

Vai đông cứng đa số sẽ tự phục hồi chức năng hồi theo thời gian, tuy vậy, quá trình này vô cùng LÂU DÀI và có thể tính bằng năm, đôi khi kéo dài đến 3 năm. Tập trung điều trị trong hội chứng này là kiểm soát ĐAU và phục hồi chức năng hồi cử động cũng như sức mạnh thông qua vật lý trị liệu.

ĐIỀU TRỊ KHÔNG PHẪU THUẬT.

Hơn 90% các bệnh nhân sẽ cải thiện với những điều trị đơn giản để kiểm soát đau và phục hồi chức năng hồi cử động.

THUỐC. Thuốc kháng viêm NON STEROID như aspirin và ibuprofen làm giảm đau và phù hiệu quả. TIÊM STEROID như Cortison, đây là thuốc kháng viêm mạnh được tiêm trực tiếp vào khớp vai.

VẬT LÝ TRỊ LIỆU. Những bài tập được thiết kế đặc hiệu cho vùng vai để giúp phục hồi chức năng hồi chuyển động. Những tập luyện này nên dưới sự quan sát, hướng dẫn và theo dõi của chuyên viên vật lý trị liệu hoặc thông qua chương trình tập tại nhà. Liệu pháp điều trị bao gồm bài tập kéo dãn và các bài tập chuyển động vai. Đôi khi nhiệt trị liệu cũng được áp dụng để làm các cơ mềm dãn trước khi kéo dãn. Dưới đây là ví dụ cho một số các bài tập:

XOAY NGOÀI – kéo dãn thụ động. đứng ở cửa ra vào có tay cầm và gập cẳng tay 90 độ so với cánh tay, nắm vào tay nắm cửa. Giữ tay trong tư thế này và xoay cơ thể giống như hình. Giữ lại 30 giây. Nghỉ thư giãn rồi lặp lại.

GẬP RA TRƯỚC – NẰM NGỬA. nằm ngửa với 2 chân thẳng. Sử dụng tay bên lành để nâng đỡ bên bị bệnh về phía đầu cho đến khi bạn cảm thấy cơ được kéo căng nhẹ. Giữ lại 15 giây và nhẹ nhàng trở về tư thế ban đầu. Nghỉ thư giãn rồi lặp lại.

KÉO DÃN BẮT CHÉO TAY. Nhẹ nhàng kéo cánh tay bên bệnh chéo ngang ngực xa nhất có thể được mà không gây ra đau. Giữ lại 30 giây. Nghỉ thư giãn và lặp lại.

ĐIỀU TRỊ PHẪU THUẬT

Nếu các triệu chứng không được cải thiện bằng vật lý trị liệu và thuốc, có thể bác sĩ sẽ thảo luận với bạn về vấn đề phẫu thuật. Vì vậy vấn đề thảo luận với bác sĩ  về khả năng hồi phục với phương pháp diều trị đơn giản, và nguy cơ phẫu thuật nếu thất bại là vô cùng quan trọng, vì sau khi phẫu thuật bạn vẫn phải được tiếp tục hướng dẫn tập luyện và theo dõi.

AAOS

Hình ảnh nội soi khớp vai (A. Bình thường; B. Viêm bên trong bao khớp)

Mục đích phẫu thuật trong vai đông cứng là để làm kéo dãn và giải phóng khớp đang cứng. Phương pháp chiếm đa số chính là kéo dãn thụ động dưới gây mê và nội soi khớp.

Kéo dãn thụ động dưới gây mê: trong phương pháp này, bạn sẽ ngủ. Bác sĩ sẽ làm chuyển động vai của bạn, làm kéo dãn hay là kéo rách luôn những mô sẹo sợi của bao khớp. Điều này giúp giải phóng sự cứng khớp và tăng tầm vận động.

Nội soi khớp vai: trong phương pháp này, bác sĩ sẽ cứt đi những mô sẹo sợi cứng chắc của bao khớp vai. Được thực hiện bằng cách sử dụng dụng cụ nội soi kích cỡ như đầu bút chì, đưa vào khớp thông qua những lỗ nội soi quanh vai.

Trong rất nhiều trường hợp, kéo dãn thụ động và nội soi được sử dụng kết hợp để đạt được kết quả tối đa. Phần lớn bệnh nhân có kết quả tốt với những phương pháp điều trị này.

GIAI ĐOẠN PHỤC HỒI SAU PHẪU THUẬT.

Sau phẫu thuật, vật lý trị liệu là vô cùng cần thiết để duy trì tầm vận động đã đạt được nhờ phẫu thuật. Giai đoạn phục hồi chức năng hồi có thể thay đổi từ 6 tuần đến 3 tháng. Mặc dù đây là một quá trình chậm chạp, tuy nhiên sự tuân thủ của bạn đối với những hướng dẫn trị liệu là hết sức quan trọng trong thành công quay trở lại các hoạt động bình thường.

Kết quả điều trị lâu dài sau phẫu thuật thường là tốt, với đa số bệnh nhân đã giảm đau hay không còn đau và cải thiện tầm vận động tuyệt vời. Một vài trường hợp tuy nhiên thậm chí sau rất nhiều năm, cử động vẫn không cải thiện được hoàn toàn và vẫn còn cứng một ít ở vai.

Vai đông cứng vẫn có thể tái phát đặc biệt trên các bệnh nhân có yếu tố nguy cơ như đái tháo đường mặc dù tình huống này xảy ra khá hiếm.

BS PHCN Võ Dương Hương Quỳnh

Phòng khám PHCN Hữu Tâm

Tài liệu tham khảo

  • Stuart J. Fischer, MD; J. Michael Wiater, MD, “Frozen shoulder”, AAOS
  • Carolyn Kisner, “Painful Shoulder Syndrome”, Chapter 17, Therapeutique exercises 5th

 

admin

Để lại bình luận

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *